Nieuwsbrief Water & Klimaat, mei 2026

Vorige maand was onze voorjaarsnetwerkbijeenkomst; zonovergoten bij het meest biodiverse, circulaire  én coöperatieve plekje in Utrecht: het Hof van Cartesius. Het thema 'Waterkwaliteit en klimaat: (jouw) handelen voor de toekomst' werd van diverse kanten belicht. Er waren stellingen, cases, actuele situaties en klimaateffectenkaarten. De sfeer met water- en gemeentevakmensen was super. Het is elke keer weer een mooi compliment als netwerkleden elkaar actief ondersteunen met eigen ervaringen en open staan voor nieuwe kennis. Lees hier de ervaringen van de dag uitgebreid terug en download de presentaties.
📅Tip: blok alvast 26 november in je agenda voor de najaarsbijeenkomst!

Als werkregio voor het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie heeft het Netwerk Water&Klimaat de afgelopen tijd op verschillende plekken inbreng geleverd voor de herijking van de deltabeslissing ruimtelijke adaptatie. Op Prinsjesdag wordt de deltabeslissing aangeboden aan de Tweede Kamer. Naast het Rijk moeten ook gemeenten, provincie en waterschappen werken volgens de (herijkte) deltabeslissing ruimtelijke adaptatie. Gemeenten kunnen dat o.a. doen door afspraken over klimaatadaptatie op te nemen in het nieuwe coalitieakkoord.

Vanuit het Netwerk Water&Klimaat informeren we de leden van het netwerk over de herijkte deltabeslissing en ondersteunen bij de uitvoering. Klimaatadaptatie is bij uitstek een onderdeel waaraan wij als lokale overheden kunnen bijdragen. Als werkregio hebben we bij het Rijk ook aangegeven dat daar wel financiële middelen voor nodig zijn. Daarbij heeft klimaatadaptatie invloed op veel andere beleidsvelden, waaronder alle ruimtelijke thema’s. Samenwerking binnen én buiten overheden blijft dus van groot belang. Daarom organiseren we vanuit het netwerk dit jaar nog sessies over o.a. concrete doelen en monitoring, de risicodialoog en het vernieuwen van de Regionale Adaptatie Strategie. We delen over die sessies via onze nieuwspagina en LinkedIn.

De eerste rampendialoog over klimaatrisico's op Industrieterrein Lage Weide was een interactieve sessie waarbij hitte en water op straat a.g.v. neerslag centraal stonden. NWK heeft Edwin van Uum van Unlimited Urban Management gevraagd de rampendialogen te begeleiden. Bij de volgende dialoog-sessie op 25 juni gaan we in op welke maatregelen mogelijk zijn en uiteraard de beschikbare financiering. Na de dialogen delen we de kennis met het netwerk.

Op 12 mei vond het tweede kwartaaloverleg van de afvalwaterketen plaats. Deze keer in de raadszaal van het gemeentehuis van Bunnik. De agenda liet zien dat de afvalwaterketen continu in beweging is. Het waterschap HDSR presenteerde een project om prioriteit te krijgen bij het opsporen van foutaansluitingen. Het waterschap kijkt nu extra kritisch naar alle factoren die de waterkwaliteit beïnvloeden voor ca 2.800 km hemelwaterriolering. Er worden risicoanalyses gemaakt in gelaagde opbouw: op wijknivo, op robuustheid van het ontvangende oppervlaktewater en tot slot de problematiek ter plaatse. Met de 'hotspot'-analyse kunnen waterschap en gemeenten samen verder de meest effectieve aanpak voor foutaansluitingen uitwerken.

Gemeente Woerden presenteerde een nieuwe methode om voorzieningen in te meten in 3D. Het grootste voordeel van de 3D inmeting is dat je exact weet hoe je asset er onder de grond uit ziet. Op bovenstaande foto zie je een 3D-scan van een bergbezinkbassin met de ledigingspompen, toegangsluiken/putten, diffusiescherm en achteraan de externe overstort met drijflaagschot. Wil jij meer informatie over het uitvoeren van en de kosten van een 3D-scan voor bijv. een overstort, gemaal, stuwput of bergbezinkbassin? Neem dan contact op met Jan Cornelis van der Vliet, rioolbeheerder gemeente Woerden, via [email protected].

Verder is gesproken over de herijking van de samenwerking, het grondwatermeetnet en over lopende projecten zoals het overstortmeetnet. Het volgende overleg staat gepland voor 8 september in Woerden. Heb je interesse om aanwezig te zijn en heb je nog geen uitnodiging ontvangen? Stuur dan een e-mail naar [email protected].

Op 19 mei was er een infosessie van de GGD regio Utrecht over hitteplannen en -beleid in onze regio. Tweeëntwintig van de negenentwintig gemeenten in onze regio hebben inmiddels een hittebeleid. We delen een aantal belangrijke punten:

✅ Check de vernieuwde Handreiking Lokaal Hitteplan (bovenstaand de inhoudsopgave). Interactief, uitgebreider, met stappenplan, meer doelgroepen en voorbeelden netwerken en ketenaanpakken (Eén tegen eenzaamheid, Welzijn op recept, Kansrijke start, sociale wijkteams, etc). Download hier de handreiking.

✅Infographics hitte GGDrU - Milieu en Gezondheid - GGD Regio Utrecht - Info voor professionals en RIVM Communicatiematerialen | RIVM

✅ Communicatiemiddelen GGD leefomgeving: zomer en hitte.

✅ Menukaart hitte voor integraal hittebeleid op gebied, gebouw en gezondheid.

✅Aanmelden hittewaarschuwingen Rivm kan hier.

✅Besteedt jouw gemeente aandacht aan hittestress op Heat Action day (2 juni) met een activiteit? Geef het dan door aan het Klimaatverbond en lift mee op landelijke media-aandacht. Kijk hier voor meer informatie én ideeën.

✅Bij vragen over hitte en gezondheid: [email protected]

Al vanaf 19 maart motiveren tien gemeenten uit ons netwerk hun bewoners en bedrijven extra om grijze tegels te vervangen voor groen. Dat doen ze o.a. met acties als 'gratis tegeltaxi', 'tuinadvies bij tuincentra', 'kortingen voor dakgroen en watervangers'. Onder de paraplu van 'NK Tegelwippen' zijn voor de tien gemeenten ondersteunende communicatiemiddelen ontwikkeld. Daarin maakt de tegelwipcoach bewoners alert op het genot van groen, betere opname van overtollig regenwater, minder hittestress en makkelijk onderhoud.

Hier kun je de meest recente video bekijken (voorbeeld Utrechtse Heuvelrug, elke gemeente heeft een eigen slot).

Stichtse Vecht meldde trots dat ze de aanvragen voor de tegeltaxi bijna niet kunnen bijbenen en op de NK-ranglijst als middelgrootte gemeente zelfs even op plek 4 hebben gestaan. Bekijk hier alle deelnemende gemeenten en hun oplopende tegelstand, maar realiseer ook dat de stand niet altijd up-to-date is. Uiteindelijk telt de stand in november én dat onze regio vergroend wordt.

Recent verschenen: De Utrechtse Geveltuinengids; met praktische tips, passende planten en voorbeeldontwerpen voor geveltuinen. Download de digitale gids (pdf).

Heb je als gemeente behoefte aan een stappenplan hoe je bewoners activeert naar een geveltuinenburendag? Dan is er een kant-en-klaar stappenplan gemaakt in samenwerking met NMU. Met tijdpad activatie, rollen en governance. Mail naar [email protected] om de digitale versie gratis te ontvangen.

Voor iedereen die werkt aan opgaven rond weg, vaarweg en water worden meeloopdagen gezocht! Heb jij nog een mooie plek om te delen? Zorg dan dat jouw aanbod uiterlijk 28 mei is aangemeld bij WOW.

Platform WOW organiseert door het jaar heen meer dan 300 meeloopdagen bij 40 verschillende organisaties. Denk aan meelopen met een risicomanager, een kijkje achter de schermen bij een weginspecteur of zelfs een wethouder. Ee unieke kans om kennis te delen én anderen te inspireren.

De interesse in meelopen is gegroeid, daardoor zitten veel plekken inmiddels al vol. Benieuwd hoe andere organisaties het hebben aangepakt of heb je direct een plek aan te bieden? Ga dan naar de matchmaker-pagina voor meer informatie.

Wil je als gemeenteambtenaar bewoners in beweging brengen rond vergroening, maar weet je niet altijd welke aanpak past in welke situatie? Een straatactie, een coachtraject, een campagne? Wanneer zet je wat in, en waarom? En wat heb je hiervoor nodig?

Op 2 juni organiseren de provincie Utrecht en de Natuur en Milieufederatie Utrecht een interactieve werksessie speciaal voor gemeenteambtenaren die werken aan betrekken van bewoners bij vergroening. Deze sessie wordt georganiseerd in samenwerking met Annika Nugteren (Gemeente Bunnik) vanuit de NWK werkgroep 'Groene Wijken met Bewoners'.

Dit is interessant voor jou als je:
— bij een gemeente werkt aan vergroening, bewonersactivatie of zelfbeheer
— behoefte hebt aan houvast bij het kiezen van een passende aanpak
— praktijkervaringen wilt uitwisselen met collega's.

Via deze informatiepagina kun je je nog inschrijven. Het is een middagprogramma vanaf 13 u, Hof van Cartesius.

Op 19 mei vond het Symposium van de Blauwe Agenda plaats in Kasteel Groeneveld in Baarn. Een event speciaal georganiseerd voor een ieder die werkt aan het watersysteem op de Utrechtse Heuvelrug,  met de focus op gemeenten. Experts van het samenwerkingsverband spraken de aanwezigen bij over de stand van zaken van de Blauwe Agenda. Met welke projecten is zij nu bezig? Waar kunnen gemeenten op aanhaken of welke projecten kunnen zij opschalen? Hierna startte het workshopgedeelte met workshops over nieuwe vormen van drinkwater winnen (flexibel winnen), over de inzet van gezuiverd effluent en over de nieuwste inzichten op het gebied van grondwateroverlast en infiltreren.

De inzichten die de dag zijn opgedaan worden later gedeeld in de nieuwsbrief van de Blauwe Agenda. Je kunt je hier aanmelden voor alle laatste ins en outs of voor toekomstige events.

Mei

• 28 mei: Meedenkdag doelen wateroverlast, droogte en hitte, in zowel stad als buitengebied. Uitnodiging via de eerste aanspreekpunten van elke gemeente - NWK
• 29 mei: Geveltuinenbedrijvendag Industrieterrein Lage Weide, bedrijven gaan samen met Natuur&Milieufederatie Utrecht hun gevels vergroenen.

Juni

• 1 juni: 'Toekomstbestendige gemeenten: dat doe je samen', diverse thema's o.a klimaatadaptatie door NMU, vanaf 19 u - Cursus en Vergadercentrum Utrecht - provincie Utrecht, NMU.
• 2 juni: Workshop 'De juiste vergroeningsactie op het juiste moment' - vanaf 13 u, Hof van Cartesius Utrecht - NMU, provincie Utrecht en werkgroep NWK 'Groene wijken en bewoners'.
• 4 juni: Jaarlijks evaluatierapport grondwatermonitoring, 10 - 11.30 u - Geonius - NWK.
• 27 juni: Open Heuvelrugtuinen Route: inspiratie voor klimaatbestendige tuinen - NMU, NPUH en IVN Natuureducatie.

November

26 november: Netwerkbijeenkomst, 12 - 17.30 u - NWK.